گروه اخبار

بنرهای راست

جستجوی تخصصی در اخبار

بخش کاربران

ˈعنابˈ درختی که در باورهای مردم خراسان جنوبی ریشه دارد

پرشیاسیتیز : بیرجند - درخت عناب در باورهای اعتقادی مردم استان خراسان جنوبی از جایگاه ویژه ای برخوردار است بگونه ای که حتی به عنوان یکی از موقوفه های ریشه دار این خطه از آن یاد می شود.
عناب درختچه ای است خزان پذیر که به صورت مستقیم و یا کج و معوج رشد کرده و ارتفاعی بین پنج تا 10 متر پیدا می کند.

عناب بومی مناطق گرمسیر و دارای برگهای بدون کرک کوچک، بیضی شکل، سبزرنگ و حاشیه های دندانه دار است که در زمستان می ریزند.

میوه های این درخت نیز بیضی شکل و سفت است و طولشان به دو تا سه سانتی متر می رسد.

عناب نارس سبز(شبیه زیتون) و لغزنده بوده و طعمی شبیه به سیب دارد که پس از رسیدن، به رنگ قرمز تیره درآمده و چروک می خورد.

میوهٔ عناب که هسته ای دراز و باریک دارد در پاییز بطور کامل می رسد، مزهٔ آن شیرین و خوراکی است و دارای خاصیت دارویی می باشد.

عناب را ˈخرمای قرمز و خرمای چینیˈ نیز می نامند.

با توجه به کشت گستردهٔ عناب رویشگاه اصلی این درخت به درستی مشخص نیست ولی چنین تصور می شود که خاستگاه طبیعی آن باید در آسیا مابین لبنان، شمال هندوستان، شبه جزیره کره و جنوب و مرکز چین بوده باشد.

در بریتانیا عناب را به صورت خشک شده و یا به صورت آب نباتهای طعمدار همراه با چای عصر میل می کنند و در کره، چین و تایوان، شربت شیرین میوه عناب را مورد استفاده قرار می دهند.

در برخی مناطق از عناب برای تهیهٔ سرکه استفاده می شود و در آفریقا از آن کیک درست می کنند.

عناب کنسرو شده و چای با طعم عناب نیز در جهان استفاده می شود اما در ایران، پاکستان و هندوستان عناب بیشتر به صورت خشک شده استفاده می شود.

در خصوص خواص دارویی عناب گفته شده که آرامش بخش و ضد بدخلقی است و در طب سنتی چین و کره از آن به عنوان داروی سبب کاهش اضطراب، تقویت کننده معده، طحال و دستگاه گوارشی یاد می شود.

عناب خون را تصفیه کرده و سموم را از بدن دفع می کند، سبب روشنی پوست شده و از بروز مشکلات قلبی جلوگیری می کند.

عناب ملین است و دارای لعاب بسیار می باشد و سینه را نرم می کند و همچنین استفاده از مغز میوه در زخمها و بریدگیها سبب سرعت بخشیدن بهبود آنها می شود.

عناب دندانها را نیز در برابر پوسیدگی مقاوم می سازد. چای عناب دارای ماده ضد سرطانی ˈساپونینˈ است و مصرف آن باعث ترمیم بافتهای آسیب دیده و تقویت عضلات می شود.

در استان خراسان جنوبی درخت عناب از جایگاه اعتقادی خاصی برخوردار است بگونه ای که حتی بخشی از موقوفات این خطه به درختان وقف شده عناب اختصاص دارد.

مسول امور اوقافی اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی در خصوص باورهای اعتقادی مردم نسبت به درخت عناب، به خبرگزری جمهوری اسلامی گفت: در میان بخشی از موقوفات درختان عناب نیز وجود دارد که در وقفنامه قید شده اند.

ˈامرالله سیرتیˈ افزود: در روستای ˈگیوکˈ 25 کیلومتری بخش مرکزی بیرجند بین بیرجند و خوسف نیز بیش از 115 اصله درخت عناب وقف شده است.

یکی از اهالی این روستا نیز می گوید: در روستای ما بیش از دو هزار اصله درخت عناب وجود دارد که قدمت برخی از آنها شاید به بیش از500 سال برسد.

ˈحسین محمدیˈ افزود: در گیوک وجود مقدس دو امامزاده به نامهای ˈامام زاده سید مراد و ˈامام زاده سید باقرˈ موجب شده که اهالی تعداد 115 اصله درخت عناب خود را وقف این دو امامزاده کنند.

در خصوص ویژگیهای منحصر به فرد درخت عناب مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی نیز به خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: درخت عناب غالبا بعد از دو سال به بار می نشیند، قدمت آن به حدود 400 سال می رسد و هم اکنون درختهایی در این استان شناسایی کرده ایم که با بررسیهای علمی و دقیق قدمت آنها 370 سال تخمین زده شده است.

ˈعبدالرضا رضاییˈ افزود: اگر خشکسالیهای 14 ساله خراسان جنوبی را نیز در نظر بگیریم به این نتیجه می رسیم که این درخت چه در سرمازدگی بهاره و چه در خزان پاییزی و همچنین خشکسالی بسیار مقاوم است و تداوم حیات در چنین شرایط اقلیمی تنها خاص عناب و زرشک می باشد.

وی با بیان اینکه حدود 98 درصد درختان عناب ایران در استان خراسان جنوبی کشت می شود گفت: هنوز بطور کامل خواص این درخت شناسایی نشده است.

این کارشناس افزود: در بین مردم خراسان جنوبی به میوه نارس عناب ˈکلبیسهˈ گفته می شود که آن نیز قابل خوردن است و حتی در طبخ غذا مورد استفاده قرار می گیرد.

وی ادامه داد: با توجه به وجود ماده ˈساپونینˈ در برگ عناب که خاصیت کف کنندگی طبیعی دارد، از آن در ساخت مواد شوینده و ضدعفونی کننده استفاده می شود.

مدیر ترویج جهاد کشاورزی خراسان جنوبی نیز به خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: از قدیم الایام در این خطه از چوب درخت عناب در مرمت قنات استفاده می شد و این بدان خاطر بود که چوب درخت عنات در اثر رطوبت نمی پوسد.

ˈمحمدحسین اکبریˈ در خصوص جایگاه درخت عناب در باورهای اعتقادی مردم نیز گفت: هر چند نمی توان این باور را منکر شد اما نباید این نکته را نیز فراموش کرد که این احترام بیشتر در بین نسل قدیم وجود داشت .

وی افزود: درخت عناب در قدیم به تعبیری ˈقوت لایموتˈ مردم محسوب می شد و در تابستان و زمستان به صورت تازه خوری یا خشکبار مورد استفاده قرار می گرفت.

او ادامه داد: اهمیت دیگر عناب در آن است که علاوه بر تغذیه و درمان، در بخشهای هنری و صنایع دستی نیز مورد استفاده قرار می گیرد که در این خصوص کارشناسان این حوزه باید اظهار نظر کنند.

یک استاد منبت کار بیرجندی هم در خصوص اهمیت چوب درخت عناب می گوید: در هنر منبت یا کنده کاری روی چوب، اصل بر آن است که از چوبی استفاده کنیم که سفت و دارای بافتهای ریز و فشرده باشد.

ˈمحمدرضا رضازادهˈ افزود: علاوه بر این، رنگ طبیعی و ثابت درخت عناب قرمز می باشد و این رنگ در هنر منبت اهمیت بسزایی دارد.

وی با اشاره به گران بودن چوب درخت عناب گفت: به همین خاطر است که از این چوب تنها در هنرهای ظریف کاری نظیر منبت استفاده می شود.



تاریخ ارسال: 1391/7/18
تعداد بازدید: 342