گروه اخبار

بنرهای راست

جستجوی تخصصی در اخبار

بخش کاربران

قالی اسطوره ای ˈبند ریحانˈ در خمین رمزگشایی شد

پرشیاسیتیز : خمین- پژوهشگر و نویسنده کتاب سنگ نگاره های ایران با معرفی دو قالی شهرستان خمین با شهرت جهانی با نام های قالیˈلیلیانˈ وˈبند ریحانˈ از رمزگشایی طرح و نقشه قالی ˈبندریحانˈ (طرح کهن) خبر داد.
ˈمحمد ناصریˈ چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، از رمزهای این فرش را داشتن هفت رنگ و بیشترین فراوانی رنگ قرمز بیان کرد که چرایی استفاده از رنگ قرمز و عدد هفت در این فرش بسیار جالب و شگفت انگیز است.

وی دلایل استفاده از رنگ قرمز را نمایه هایی از سرزندگی و شادی، انرژی - هیجان ، باز نشان دادن فضا، جذابیت، گرم بودن و سریع گرم شدن خانه، سرعت بخشیدن به رشد بافت ها، اشتها آور بودن و ... عنوان کرد.

ناصری فرد، بیشترین نماد تکراری در درون طرح و نقشه فرش را نقشˈبز کوهیˈ (Ibex) ذکر کرد و اظهار داشت: این نقش ها همان نقوش بزکوهی هستند که هنرمندان حکاک در هزاره های قبل (17000 ق.م) بر روی دیواره غارها، کوه ها و دره ها در نقاط مختلف ایران و بویژه تیمره حک کرده اند و در دوره های بعد این نقوش ساده، دست مایه هنرمندان بافنده فرش شده است.

این طرح ها بدون این که نقشه مدونی داشته باشد، سینه به سینه به ما منتقل شده است.

وی ادامه داد: نقوش بزکوهی سنگ نگاره ها حتی دست مایه هنرمندان سفال گر هم شده و از هزاره هشتم (گنج دره هرسین) به بعد، به عنوان طرح های روی سفالینه های ماقبل تاریخ نیز قابل مشاهده است.

این نقوش (بزکوهی) همان طور که ذکر شد، دست مایه هنرمندان سفالگر، پیکره ساز، پلاک ساز و بافندگان فرش شده که رد پای آن به زیبایی و دقت تمام بر روی فرش بند ریحان هم قابل دیدن است.

وی که دکترای باستان شناسی در رشته هنر از کشور مالزی دارد، خاطرنشان کرد: بز کوهی به مضمون آبخواهی، زایندگی، برکت و محافظت است که هنرمندان فرش بند ریحان این نقوش را در قالب تقارن های منظم هندسی و لوزی به خوانش (hu) به معنی تقدیس می بافتند تا در آن خانه فراوانی نعمت باشد و از آنها محافظت شود.

وی اظهار داشت: فرش بند ریحان با طرح های ماقبل تاریخ، بدون طرح و نقشه قبلی سینه به سینه و تا حدود هفتاد سال پیش بدون تغییر به نسل های بعد منتقل شده است، بدون این که هنرمندان بافنده از مضامین مستتر در آن اطلاع داشته باشند (نقوش قدسی).

ناصری فرد خاطرنشان کرد: این نشان از قلمرو هنر از غارها و کوه ها تا خانه بافندگان قالی بند ریحان در روستای ریحان از توابع خمین است، بدون این که در ضمیر خودآگاه هنرمندان، مفاهیم نقشه قابل تحلیل و تفسیر باشد.

تمامی تصاویر در نقشه قالی بند ریحان به شکل هندسی، پیچیده (Abstraction) و خلاصه شده در قالب نمادها و خطوط تصویری، قابل مطالعه و بررسی اند که نیاز به مطالعات جامع تر و عمیق تری است.

ناصری فرد، وجود عدد هفت که در قالب نمادها و هفت رنگ به کار رفته را یکی دیگر از رموز این فرش عنوان کرد و اظهار داشت: عدد هفت یکی از اعداد مقدس ایران باستان بوده که در خلق کاینات و ادیان توحیدی نیز به فراوانی قابل رصد است.

عدد هفت در سیر زندگی ایرانیان از هزاره های قبل تاکنون کارکردهای گوناگون داشته و همچنان دارد، همچون: هفت طبقه آسمان، هفت طبقه زمین، هفت رنگ اصلی، هفت روز هفته، هفت سوراخ سر، هفت سیستم بدن، هفت خوان رستم، هفت سین، هفت جد، هفت نفر اصحاب کهف، هفت فرشته (اوریائیل، جدیائیل، شمائیل، رفائیل، عنائیل، جبرائیل و عزرائیل) هفت عضو در سجده در وقت نماز بر زمین گذاردن (آیه 18 سوره مبارکه جن)، هفت سنگ به شیطان زدن، هفت دور گشتن دورخانه کعبه، هفت در بهشت، قرآن کریم هفت بخش دارد (وعد، وعید، وعض، قصص، امر به معروف، نهی از منکر و آدنیه) و اولین سوره قرآن با داشتن هفت آیه آغاز می شود و در کل عدد هفت با اسرار فراوان در این قالی نهفته است.

وی شگفتی های دیگر این فرش را وجود سمبلیک داستان ˈکیومرث، مشی و مشیانهˈ در حاشیه قالی عنوان و تصریح کرد: یک نماد بسیار بزرگ در حاشیه این فرش در قالب کیومرث اولین پادشاه زمین، دیده می شود که در کنار این نماد بسیار بزرگ، دو نماد کوچک تر که نمایی از گیاه ریواس و فرزندان او که مشی و مشیانه یا به تعبیر ابوریحان بیرونی در کتاب ˈآثاره الباقیه ماری و ماریانهˈ دیده می شود که نمایی از کهن ترین اسطوره ایران باستان است.

پژوهشگر سنگ نگاره ها در ایران خاطرنشان کرد: تمامی این رمزگشایی ها بر روی یکی از فرش های مکشوفه بند ریحان صورت گرفته است که دارای قدمتی حدود 160 سال است که نقشه آن دست نخورده و کامل است که متاسفانه در نقشه های بعدی ما این طرح و نقشه را کمرنگ و ناقص می بینیم.

وی اظهار داشت: متاسفانه فرش بند ریحان با اسرار رمزگشایی شده محدود و اسرار نامکشوف فراوان که در روستای ریحان پایگاه اصلی بافت این فرش بوده، دیگر قابل مشاهده نیست و به دست فراموشی سپرده شده است.

ناصری فرد خاطرنشان کرد: قالی بند ریحان یک قالی معمولی نیست، بلکه یک کتاب تصویری از اسطوره ها و اسرار فراوان است که در قالب نمادها و علایم تصویری به ما رسیده، اما متاسفانه این نمادهای هنری - هویتی در معرض نابودی است.

شایان ذکر است که در بررسی های انجام شده، فرش بند ریحان قبل از حضور و ساخت روستای ریحان به این دیار آورده شده و روستای ریحان به احتمال قوی نام خود را از این قالی پر رمز و راز گرفته است.



تاریخ ارسال: 1391/7/12
تعداد بازدید: 306