گروه آخرین مقالات

بنرهای راست

جستجوی تخصصی در نوشته ها

بخش کاربران

خرم‌آباد پايتخت مهجور پارينه سنگي

پرشیاسیتیز:   مهر: استان لرستان با فرهنگ و تمدني غني به لحاظ باستان‌شناسي در اوج مهجوريت باقي مانده است به‌طوري‌كه استاد دانشگاه رايس آمريكا و باستان‌شناس برجسته دنيا از خرم‌آباد به‌عنوان پايتخت پارينه سنگي ياد مي‌كند. شهرستان خرم‌آباد، مركز لرستان باستاني در دره‌اي باصفا و بر ساحل رودخانه خرم‌آباد قرار دارد كه همه جاذبه‌هاي تاريخي و طبيعي را كه هر بيننده‌اي به دنبال آن است در خود جاي داده است. به زعم بسياري از محققان، زماني شهر مهم ايلامي خايدالو (هيدالو) بر جاي خرم‌آباد قرار داشته است.
ظاهرا شهر قديمي شاپورخواست (سابرخواست) در دوره ساساني و قرون نخستين هجري داراي مسجد جامع، بازارها و ساختمان‌هاي بسياري بوده كه با فاصله كمي در ساحل چپ رودخانه قرار داشته است. هنوز بقايايي از ديوارهاي بزرگ و پهن كه از سنگ و ملاط به سبك دوره ساساني است از محاذي شهر كنوني تا روستاي تير بازار ديده مي‌شود. چنين به نظر مي‌رسد كه در اواخر قرن ششم هجري شجاع‌الدين خورشيد موسس خاندان اتابكان لر كوچك شهر كنوني خرم‌آباد را اساس قرار داده و توسعه بخشيده و احتمالا در حمله مغول اين شهر ويران شده است. درمجموع شهري كه امروزه از آن به نام خرم‌آباد نام برده مي‌شود از نخستين سكونتگاه‌هاي مردم ايران به شمار مي‌رود. اهميت اين شهرستان علاوه بر موقعيت استراتژيك آن به‌عنوان پل ارتباطي شمال به جنوب به آثار تاريخي و ما قبل تاريخ موجود در اين شهرستان باز مي‌گردد. غارهاي پيش از تاريخ كنجي، يافنه، پاسنگر،‌گر ارجنه، قمري و... تنها بخشي از قدمت ديرين اين سرزمين است كه تاكنون مورد غفلت قرار گرفته است. پروفسور فرانك هول از نخستين كساني است كه چندين دهه قبل براي نخستين بار كار باستان‌شناسي روي تاريخ لرستان را آغاز كرد و به يافته‌هاي شگفت‌انگيزي دست يافت. وي كه براي بازگو كردن يافته‌هاي چندين دهه قبل خود به لرستان سفر كرد در سخناني از اهميت لرستان در تاريخ ايران‌زمين سخن گفت؛ سخناني كه شايد تاكنون كمتر شنيده‌ايم يا دست‌كم كمتر در مورد آن انديشيده‌ايم. پروفسور فرانك هول در اين رابطه گفت: من در سال 1968 براي اولين بار به لرستان آمدم و شروع به انجام يك‌سري بررسي و تحقيقات روي دره خرم‌آباد كردم. وي تصريح كرد: با توجه به اينكه قبلا هيچ كار تحقيقاتي روي خرم‌آباد انجام نشده بود براي اولين بار اين ما بوديم كه تحقيقات را در اين منطقه باستاني آغاز كرديم. اين باستان‌شناس برجسته دنيا با يادآوري اينكه در 50 سال اخير تحقيقات زيادي روي آثار پيش از تاريخ در ايران و سوريه انجام داده است، عنوان كرد: اين در حالي است كه به اعتقاد من منطقه لرستان به لحاظ تاريخي بسيار غني است. پروفسور هول ادامه داد: ابزار و ادوات سنگي كه در پي كاوش‌هاي باستان‌شناسي در دره خرم‌آباد كشف كرديم براي تاريخ بشر بسيار مهم و مفيد بوده است. وي از دره خرم‌آباد به‌عنوان پايتخت پارينه سنگي ايران ياد كرد و بيان داشت: با وجود آثاري كه در مدت تحقيقات ما پيدا شده هنوز اطلاعات بسيار كمي از زبان و موسيقي اين منطقه در دوران پيش از تاريخ در دست داريم و اين موضوع نياز به مطالعات بيشتري دارد. اين استاد دانشگاه رايس آمريكا با تاكيد بر اينكه تحقيقات پارينه سنگي تنها منحصر به ابزار نمي‌شود، ادامه داد: ما بايد به لحاظ جغرافيايي، زمين‌شناسي و آب و هوايي نيز اين منطقه را مطالعه كنيم. پروفسور هول معتقد است كه دره خرم‌آباد از لحاظ آب و هوايي در طول تاريخ تغييرات زيادي داشته، وي يادآور شد: بعد از دوران يخبندان شرايط زيست‌محيطي براي سكونت بشر در اين منطقه مناسب‌تر شده است. وي به تحقيقات خود بر روي غار يافته خرم‌آباد اشاره كرد و بيان داشت: مطابق اين تحقيقات براي نخستين بار انسان‌هاي مدرن در اين منطقه زندگي كرده‌اند. اين محقق برجسته دنيا ادامه داد: مطابق اين بررسي‌ها براي اولين بار ساكنان اين منطقه بوده‌اند كه از ابزارهاي استخواني و يك‌سري لباس‌هايي كه از محيط اطراف براي خود به دست آورده‌اند استفاده كرده‌اند. پروفسور هول به تحولات ابزاري در ميان ساكنان دره خرم‌آباد اشاره كرد و گفت: در اين منطقه به‌تدريج انسان‌ها براي نخستين بار براي زندگي گروهي آماده شده‌اند. وي به يافته‌هاي خود از غار «كنجي» نيز اشاره كرد و گفت: بعد از يك‌سري بررسي‌هاي كوتاه بر روي غار كنجي متوجه شديم كه اين غار مي‌تواند يكي از مطالعات بسيار عالي در زمينه باستان‌شناسي باشد. پروفسور هول با بيان اينكه در ابتدا ما يك‌سري تيغه‌هاي سنگي در اين منطقه پيدا كرديم، تصريح كرد: همين موضوع ما را اميدوار كرد كه تحقيقات را در اين غار ادامه دهيم. زيرا اين تيغه‌ها در رابطه با انسان‌هاي شكارگر بسيار مهم بودند. وي يادآور شد: بعد از غار «كنجي» ما مطالعه روي غار «پاسنگر» را شروع كرديم و در تلاش بوديم كه آثار يافته شده در اين منطقه را با آثاري كه از غار كنجي به دست آورده بوديم مقايسه كنيم. اين باستان‌شناس برجسته دنيا با اشاره به تحقيقات گسترده خود بر غارهاي لرستان عنوان كرد: ما در روند انجام اين تحقيقات هيچ‌گاه از كار خسته نشديم و توانستيم غار «يافته» را نيز در خرم‌آباد پيدا كنيم. پروفسور هول از غار يافته به‌عنوان ميراثي غني ياد كرد و گفت: به واقع دره خرم‌آباد بهشت پيش از تاريخ براي باستان‌شناسان است. وي از قدمت و تاريخچه سكونت انسان‌ها در خرم‌آباد سخن گفت و بيان داشت: اين منطقه شرايط آب و هوايي و زيست بسيار خوبي براي بشر داشته به‌طوري‌كه در اطراف خرم‌آباد آثار نوسنگي نيز يافت شده است كه بايد تحقيقات بيشتري در اين زمينه انجام شود. استاد دانشگاه رايس آمريكا و باستان‌شناس برجسته دنيا از دره خرم‌آباد به‌عنوان يكي از نخستين سكونتگاه‌هاي انسان ياد كرد و گفت: مردم لرستان بومي همين منطقه هستند و از جاي ديگري به اين منطقه مهاجرت نكرده‌اند.



تاریخ ارسال: 1390/8/28
تعداد بازدید: 606